جلسه دوم 26/11/92

بازهم دیر رسیدم. خوشبختانه  استاد دربیرون اطاق با یک نفر به زبان شیرین ترکی صحبت می کرد. امروزتا 4 صبح بیداربودم و مشق هایم را می نوشتم. چون هفته گذشته سرم شلوغ بود.بماند که اصلاً ظرفیت شب بیداری را ندارم!  ساعت 10 مراسم نکوداشت استادان علوم تربیتی به همت انجمن علوم تربیتی و بهسازی درتالارمولوی دانشکده ادبیات برگزار می شد. از دانشگاه های هشت گانه تهران اساتید برتر برای تقدیردعوت شده بودند. دانشجویان هم استقبال خوبی کرده بودند. دست انجمن درد نکند. ازبرنامه های آن معرفی بنیانگذاران علوم تربیتی، اجرای موسیقی، پخش کلیپ و تقدیرازاستادان بود بهمراه پذیرایی کیک و آبمیوه درپایان برنامه که نکته جالب این بود که دراواخر برنامه چهره هایی را میدیدم که دانشجو نبودند ولی با طیب خاطر خود را به بخش انتهایی برنامه رساندند. به نام ما و به کام دیگران.ازاین صحنه ها بسیاردیده ام؛ موسیقی خوب بود؛ معرفی بزرگان کسل کننده و اجرای برنامه خوب وپخش کلیپ که بهتر بود تصویر نمی داشت وسرود دانشگاه برتصاویر بی ربط آن سوارشده بود.چون فضاهای آموزشی مانند کتابخانه، سایت و ... را نشان می داد که صحنه خالی بود از بازیگران اصلی که دانشجویان بودند. بهتر بود دوربین محترم به سلف سری می زد جایی که مدام پر وخالی می شود. البته خرده نگیریم که ما نیز از همین جنسیم. از دوستی شنیدم که 2 میلیون تومان صرف این مراسم شده بود که البته درتراز دانشجویی نمره قابل قبولی گرفت. از نکات جالب دیگر این بود که هر استادی که  نیامده بود به برنامه، مجری درواکنش به این موضوع می گفت:" ایشان کسالت داشتند وعذرخواهی کردند"! به راستی چقدر استادان علوم تربیتی درمعرض بیماری اند! نوبت به اساتید دانشکده رسید که آقایان دکترفتحی، دکتر پرداختچی و دکتر یمنی برگزیده این مراسم بودند که به قول مجری دکتر پرداختچی در خارج ازکشور حضور داشتند و چندی نپایید که درهنگام نوشیدن آب میوه استاد را دیدیم که می گفت چه خبره اینجا؟ گفتیم ازجنابعالی قدردانی کردند؛ لبخندی زد و دورشد ازما؛ واما دکتر یمنی که با ما کلاس داشت و به حرمت درس درآن جلسه حاضر نشد. این که چنین برخوردی کار درستی است یا خیر را باید با مقیاس های جهانی سنجید. یکی ازدوستان می گفت ویدیویی را دیدم که استادی با پایی شکسته وبه سختی درحال  نوشتن بر روی تخته  ودرس شیمی بود که باصندلی خود را جابجا می کرد و از ابتدای تخته به انتها می رفت و دوباره برمی گشت. این هم نوعی از تعهد است! بگذریم حاشیه برمتن غلبه کرد واما جلسه دوم دکتر یمنی.

هرآنچه را که از کتاب های دیگر دیده بودیم درباره مدیریت ورهبری دانشگاهی جمع کردیم و سامان دادیم. استاد در شروع کلاس گفت:" نامی یا عنوانی برای نوشته خود انتخاب کنید" جا خوردیم! ادامه داد که با این اقدام، برای کارخود هویتی قایل می شویم.ازمن پرسید که چه عنوانی انتخاب کرده ای؟ درهمین لحظه استاد سری به بیرون اطاق زد و چشمه های خلاقیت در کلاس جوشید وهرکس عنوانی برای اثرش برگزید.عنوان من " درجستجوی گنج "بود که استاد گله کرد که چرا از " گ" استفاده کرده ای چون برای ما آذری زبان ها تلفظش سخت است!  از روی نوشته خواندم گویی همه مطالب ازآن من است! درحالیکه عادت کرده ایم راوی باشیم تا خالق قصه؛

مدیران دانشگاه ها باید بدنبال خلق وایجاد باشند. این به مانند مفهوم است که ضرورتاً پیداکردنی نیست بلکه خلق کردنی است. درمدیریت های ما فکروجود دارد یا ندارد؟ فکر وقتی به مرحله عمل درمی‌آید محیط را با چالش مواجه می کند ونوعی آشفتگی ذهنی را با خود به همراه می‌آورد؟ امروزه با دودسته دانشگاه مواجهیم: دانشگاه مولد و تولید کننده اطلاعات که درآن ، افراد حرفه ای اند وحرفه ای به معنای شغلی برخورد می کنند که البته قابل دفاع نیست.؛ دسته دوم دانشگاه نقاد است که درآن تکنیک به معرفت هجوم می‌آورد.آیا درمدیریت دانشگاهی می توانیم انواع نگاه را داشته باشیم؟ درجواب بایدگفت که نگاه راباید بسط داد. درمدیریت دانشگاه، ابهام وجود دارد چون دانشگاه مبهم است. اگردرمدیریت دانشگاه، مشارکت را درنظر بگیریم ازسویی مدیریت را تا حدودی زیرسوال می بریم چرا که درمشارکت، مفهوم تغییر نهفته است. روسنای کتاب ماکروسکوپ را تالیف کرد وبه دنبال این بود که ابزارمفهومی ایجاد کند.

درنظر داشته باشیم که همیشه تعریف کردن، مخاطره آمیز است چون وقتی خودراتعریف می کنیم ناخالصی ها نمایان می شود. تعریف مدیریت چندان قابل دفاع نیست واز طرفی دیگر وقتی کارکردهای مدیریت را بیان می کنیم در دام آن گرفتار می شویم.

دوست دیگری با تفاوت قائل شدن بین، مفهوم مدیریت و رهبری بحث راآغاز نمود.ازکوتر ومیشل که بین این دو واژه تفاوت قایل شده اند. مدیریت به دنبال ایجاد نظم ورهبری به دنبال خلق تغییراست.

شرایط شکل گیری رهبری در دانشگاه چگونه است؟

دراینجا نگاه ها ومعانی خود رانشان می دهند؛ " نگاه من"، نگاه بالادستی ها: مثلاً در کلاس اگر استاد نخواهد دانشجو چکار باید کند؟ مفهوم مشارکت ورهبری دانشگاهی باید شکل بگیرد؛ درکشورهای دیگر مشارکت و استقلال دانشگاهی، امری درونی شده است. مثلاً رهبری به معنای نفوذ دردیگران مطرح می شود. باید شرایطی باشد که دیگران هم در رهبرنفوذ کنند که حاصل آن تغییراست. رهبر در دانشگاه باید پذیرفته شود. آیا در دانشگاه هایمان  رهبری دانشگاهی داریم که دراین واژه حمایت، توسعه وهمکاری نهفته است. همه جانبه نگری درمدیریت نقش اصلی را ایفا می کند.

مدیر، دانشگاه را بعنوان یک سازمان نمی بیند. رهبر دانشگاه بعنوان را می توان بعنوان رهبر سازمان دهنده دانشگاه ( هدف از کلاس چیست؟) قلمداد کرد یا این که رهبر را در سیستمی تصورکرد که ماهیت خود سازمان دهنده دارد ( مانند مفاهیمی که درکلاس مطرح می شود؛ در طبیعت حالت خودسازمان دهی داریم و یا پیدایش نطفه که محصول ارتباط بین دونفر با جنسیت های متفاوت است که هیچکدام به تنهایی قادر به ایجاد آن نیستند).

رهبری دانشگاهی زمانی شکل می گیرد که دانشگاه دیوار نداشته باشد؛ دانشگاه حالت سازگارشوندگی دارد. هرچقدر که یک دانشگاه بتواند استاد ودانشجوهایش را در داخل دانشگاه حفظ کند ونگاه دارد دراینجا رهبری، نقش موثرتری خواهد داشت.

دوست مستعد کلاس درباره بروزخلاقیت های فردی و جمعی درتعریف مدیریت صحبت کرد. استاد درپاسخ گفت باید دراینجا پرسید چگونه این اتفاق می افتد؟  

دوست کارآفرین کلاس هم درتعریف مدیریت ازواژه کسب اطلاعات استفاده کرد که استاد گفت: مدیریت یعنی خلق اطلاعات وباید به این پاسخ دهیم که چگونه می توان اطلاعات را خلق کرد. مفهوم زمانی ارزش پیدا می کند که بتواند به جریان عمل تبدیل شود همان گونه که لوتان کوی هم برتبدیل نظر به عمل ورابطه رفت وبرگشتی این دو تاکید دارد.

برای جمع بندی می توان گفت: که کاربرد واژه مدیریت دردانشگاه چندان مناسب وبه صلاح نیست. رهبری تناسب بیشتری دارد؛ امکان سنجی رهبری دانشگاهی درایران نیز بعنوان یک موضوع مطالعاتی قابل تامل است.

ساعت 10:10 را نشان می دهد واستاد 4 موضوع را برای ارائه معرفی می کند:

رویکردهای مدیریتی در سیستم های دانشگاهی پیچیده را که قرار شد دوست مستعد کلاس ارائه دهد؛

پیچیدگی مدیریت دانشگاهی را دوست AHP کارمان انجام می دهد؛

رهبری در دانشگاه بعنوان یک سیستم پیچیده را دوست کارآفرین برعهده گرفت ودر نهایت دیدگاه خانم آماندا سینکلر درباره مدیریت دانشگاهی را تنبل ترین عضو این مجموعه ارائه خواهد کرد.